MKE 5,56 mm-dən 203 mm-ə qədər sursat və silah istehsal edə bilmə qabiliyyətinə sahib inteqrasiya edilmiş strukturu ilə fəaliyyətini sürətini azaltmadan davam etdirir. MKE yerlilik nisbətinin 90%-ə yaxın olduğu Türkiyə müdafiə sənayesinin məhsul və istehsallarında ehtiyac duyduğu xammal və aralıq məhsulları təmin edə bildiyi halda, digər yerli müdafiə sənayesi şirkət və təşkilatlarının ehtiyaclarını da qarşılama qabiliyyətinə malikdir.

Türkiyədə cümhuriyyətin ilk illərindən fəaliyyət göstərən Polad Zavodu və Ağır Silahlar Zavodunu özündə birləşdirən MKE sahib olduğu təcrübə və “nou-hau” sayəsində ilk yerli və milli tank “Altay”ın əsas silah və köməkçi silah sistemlərini 100% öz imkan və qabiliyyətləri ilə istehsal edir. İllik istehsal gücü 50 min ton olan Polad Zavodunda Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin ehtiyac duyduğu silah və sursatların istehsalında istifadə olunan polad istehsal olunur.


Təkrar emal üçün əldə edilən qırıntılar əritmə, tökmə və döymə proseslərindən sonra müvafiq olaraq silah və ağır silahların lülələrində istifadə edilmək üçün müvafiq fabriklərə eskiz şəklində göndərilir. “Altay” tankının 120 mm 55 çaplı əsas silah sisteminin işləri belə başlayır.

Silah sisteminin mexaniki hissələri, məsələn, “Altay” tank lüləsi və hərəkətli hissəsi MKE Polad və Bürünc Zavodunda istehsal edilib. Lülə üçün istənilən kimyəvi tərkibdə olan dəmir və polad istehsalat qırıntıları Elektrik Qövs Ocağına yüklənir və elektrik enerjisi ilə əritmə həyata keçirilir. Müvafiq temperatur və lülə üçün istənilən kimyəvi tərkibdə maye polad tökmə lövhəsinə alınır. Son kimyəvi tərkib ferroərintilərin Lövhə Ocağına əlavə edilməsi yolu ilə əldə edilir və qazsızlaşdırma üçün vakuum deqazasiya qurğusuna aparılır.


Deqazasiya qurğusunda poladdakı azot və hidrogen qazları poladdan atılır. Polad tökmə uyğun kimyəvi tərkibdə və temperaturda külçə tökmə sahəsinə aparılır və müəyyən olunmuş tonlarda külçə qəlibinə tökülür. Müəyyən qatılaşma müddətindən sonra tökmə polad qəlibdən çıxarılır və külçə blokunun döyülməsi üçün döymə qurğusuna göndərilir.

“Altay” tank lüləsinin istehsalı üçün polad zavoduna tökülən külçələr sərbəst döymə sexinə gəlir. Sərbəst döymə emalatxanasında döymə proqramına daxil edilmiş lülə külçələri dəmirçilik sobalarına yüklənir. 1200 °C-də təxminən 13-15 saat saxlanılan külçələr 3000 tonluq sərbəst döymə presində tədricən döyülür. Döymə prosesindən sonra lülələr yumşaltma proqramına daxil edilir.

Təxminən 53-55 saat ərzində sıx yumşalma proqramında qalan lülələr keyfiyyətə nəzarət qrupları tərəfindən soyuduqdan sonra yoxlanılır, mişarların üzərindəki kəsmə yerlərindən kəsilir, düzəldilmə və emal üçün MKE Ağır Silahlar Zavoduna göndərilir. Lülələr emaldan sonra gərginliyi aradan qaldırmaq və mexaniki xüsusiyyətləri artırmaq üçün termiki emala məruz qalır. Təxminən 6 gün davam edən termiki emaldan sonra mexaniki sınaqlar aparılır və göndərilmə mərhələsinə keçmək üçün MKE Ağır Silahlar Zavoduna göndərilir.

Geri təpmə qrupu və digər köməkçi avadanlıqlarla 400-ə yaxın alt hissədən ibarət olan 120 mm 55 çaplı silah sistemi atış öncəsi sınaqlar, atış testləri və atış sonrası sınaqlar da daxil olmaqla laboratoriya və sahə şəraitində bütün sınaqları 100% müvəffəqiyyətlə tamamladıqdan sonra Sakaryadakı Tank Palet Zavoduna göndərilir.

Ağır Silahlar Zavodu “Altay” silah qrupundan əlavə M60 tankına aid silah sistemlərinin, “Fırtına” və “Panter” haubitsasında istifadə edilən 155 mm-lik silah sistemlərinin, 105 mm-lik haubitsa silah sistemlərinin, 60 mm, 81 mm və 120 mm-lik minaatanların istehsalı ilə də məşğuldur.


120 mm 55 çaplı “Altay” silah sistemi

100% yerli və milli resurslarla istehsal edilən 120 mm 55 çaplı “Altay” silah sistemi 120 mm çaplı yivsiz və dəstsiz lüləyə sahib silah kompleksi, geri təpmə kompleksi və köməkçi avadanlıqlardan ibarətdir. Əsas silah sistemi ilə “Stanag 4385”ə uyğun olaraq, 120 mm çapında tam atış halında işarələnmiş hədəfə lazerlə idarə olunan raket atmaq olar.

Əsas silah sistemi ilə 6 APFSDS-T sursatını 1 (bir) dəqiqə ərzində ardıcıl olaraq atmaq olar. Silah kompleksinin əsas hissəsi olan lülənin daxili hissəsi xromla örtülüb. Lülə kimyəvi enerjili sursat üçün minimum 2000 m, zirehdələn kinetik enerjili sursat üçün isə minimum 3000 m təsir məsafəsinə malikdir. Lülənin uzunluğu 6600 mm-dir. Lülənin yorulma müddəti (qızma müddəti) 1500 atışdır (EFC). Lülənin təhlükəsiz xidmət müddəti ən azı 1000 vahid atışdır. Tank NBC mühitində olduqda, NBC kilidindən istifadə etməklə hərəkətli hissənin avtomatik olaraq açılmaması təmin edilir.


Silah sisteminin ümumi xüsusiyyətləri

Uzunluq: 7118 mm
Hündürlük: 650 mm
En: 646 mm
Doldurma şəkli: əllə doldurma
Maksimum kabinə təzyiqi: 745 MPa
Maksimum geri təpmə: 320 mm
Çəki: 3080 kq (hidravlik yağ istisna olmaqla)

Firuz Bağırov
Ordu.az